On dört ücretsiz araç

2013'ten beri Samsun'da web sitesi, e-ticaret ve reklam işi yapılıyor. Aşağıdaki on dört aracın hiçbiri masa başında planlanmadı. Her biri bir işin ortasında, elle yapılan bir hesabın canı sıktığı gün ortaya çıktı ve sonra herkesin kullanabilmesi için burada kaldı.

İlk örnek kâr hesaplama. Atakum'daki bir mağazanın Trendyol satışları incelenirken komisyon, kargo bedeli, iade oranı ve KDV mahsubu her ürün için ayrı ayrı elle giriliyordu. Uzun bir ürün listesi koca bir öğleden sonrayı yiyor, arada birkaç satırda da sayı tutmuyordu. Tabloyu araca çevirmek bundan kısa sürdü; aynı liste artık bir kahve molasına sığıyor.

Barkod tarafı daha da somut. Çarşamba'daki bir gıda üreticisinin etiketleri matbaaya gidecekti ve EAN-13 numarasının son hanesi, yani kontrol hanesi, yanlış hesaplanmıştı. Koca bir baskı bittikten sonra kasadaki okuyucu hiçbirini okumadı. O gün yazılan küçük betik bugün sayfadaki araç: kontrol hanesini kendisi buluyor, A4 sayfaya baskı payı bırakarak diziyor.

QR menü aynı damardan geldi. Samsun sahilindeki bir kafe menüsünü her bahar yeniden bastırıyordu; kâğıt ile laminasyon her seferinde azımsanmayacak bir masraf çıkarıyordu. Tek bir fiyat değişince koca deste çöpe gidiyordu. Menü bir bağlantıya taşınınca masa kartları olduğu gibi kaldı, içerik telefondan güncellendi. Vegan ile glutensiz rozetleri de aynı ekrandan işaretleniyor, garsonun tek tek anlatması gerekmiyor.

Renk kontrast denetleyicisi bir tabela işinden çıktı. Açık gri zemine beyaz yazı basılan tabela gündüz okunuyor, akşam sokak lambası altında kayboluyordu. WCAG eşiği bunu baskıdan önce söyler. Araç iki rengi alıp oranı ölçüyor, geçmiyorsa en yakın geçer tonu öneriyor.

Slug üretici ile karakter sayacı ise site taşıma günlerinde işe yarıyor. Türkçe karakterli üç yüz sayfalık bir adres listesi elle çevrilmez. Meta açıklamanın Google sonuçlarında nerede kesileceğini gözle kestirmek de zor; sayaç sınırı yazarken gösteriyor. Aynı sayaç Instagram biyografisi, X gönderisi ve SMS uzunluğu için de çalışıyor, çünkü sınır her yerde başka.

On dört aracın tamamı tarayıcıda çalışır. Girilen fiyat, yüklenen fotoğraf, yazılan metin: hiçbiri sunucuya gitmez. Sıkıştırma bilgisayarın kendi işlemcisinde yapılır, QR kod aynı sekmede üretilir, PDF aynı sekmede dizilir. Sekme kapandığında geriye kayıt kalmaz. Ölçüm tarafında GA4 yalnızca sayfa görüntülemesi sayar, forma yazılanlara dokunmaz.

Ücretsiz olmalarının sebebi basit. Bunlar yıllar içinde biriken müşteri işlerinin arta kalanı; ürün olarak sıfırdan yazılmadılar. Bakımları da aynı işlerin içinden geliyor: Trendyol komisyon oranını değiştirdiğinde ön ayar güncelleniyor, kargo tarifesi zamlandığında desi tablosu yenileniyor. Bir hata bildirildiğinde 24 saat içinde yanıt geliyor.

Araçların bittiği yer de belli. Bir barkod üretmek ile sekiz yüz ürünlük kataloğu Hepsiburada'ya yüklemek aynı iş değil. İlki burada otuz saniye sürer; ikincisi 4-8 haftalık bir proje, sekiz iş kalemi ve haftalık bir toplantı demek. Aradaki fark araç değil, sorumluluk. Sayfanın altındaki bağlantı o ikinci durum için duruyor; gerisi burada, ücretsiz ve kaydolmadan.